Hóa Lạc thiên

Hóa Lạc thiên là tầng trời thứ năm trong sáu tầng trời của Dục giới (lục dục thiên). Đặc điểm của cõi này là chư thiên tự mình biến hóa ra các cảnh vật, đối tượng của năm dục theo ý muốn để rồi tự thọ hưởng niềm vui từ chính những thứ mình hóa hiện.

Gốc từ: “Hóa” (化) là biến hóa, tạo ra; “lạc” (樂) là vui thích; “thiên” (天) là cõi trời. “Hóa Lạc thiên” nghĩa là cõi trời vui thích với những gì tự hóa hiện. Tên Pāli Nimmānarati ghép “nimmāna” (sự hóa hiện) và “rati” (sự ưa thích).

Sáu cõi trời Dục giới theo thứ tự từ thấp lên gồm: Tứ Thiên Vương, Đao-lợi (Tam thập tam thiên), Dạ-ma, Đâu-suất, Hóa Lạc, và Tha Hóa Tự Tại. Hóa Lạc thiên ở trên Đâu-suất và dưới Tha Hóa Tự Tại. Phước báo của chư thiên cõi này cao hơn các tầng dưới: họ không cần đối tượng có sẵn mà tự tạo ra dục cảnh. Dù vậy, đây vẫn thuộc Dục giới, nghĩa là chúng sinh nơi đây còn vướng năm dục, còn trong vòng sinh tử luân hồi, thọ mạng dù rất dài nhưng vẫn hữu hạn và sẽ hết phước mà đọa lạc.

Liên hệ: So với cõi này, tầng trên là Tha Hóa Tự Tại thiên còn cao hơn, vì chư thiên ở đó thọ hưởng dục cảnh do kẻ khác hóa ra cho mình.

Dễ nhầm: Sinh lên các cõi trời Dục giới như Hóa Lạc thiên là quả của phước báo lớn, nhưng tuyệt nhiên không phải là giải thoát hay Niết-bàn. Khi phước hết, chư thiên vẫn phải tái sinh theo nghiệp. Vì vậy Phật giáo không xem việc sinh thiên là mục tiêu rốt ráo.