Già Lam Bồ Tát
Sanskrit: Saṃghārāma
Vị thần được tôn thờ là người hộ trì chùa chiền, trong dân gian Hán truyền thường gắn với hình tượng Quan Công.
Già Lam Bồ Tát là vị thần được tôn thờ như người hộ pháp, hộ trì các ngôi chùa, tự viện (già lam). Trong truyền thống Phật giáo Hán truyền, ngài thường được đặt thờ đối xứng với Vi Đà Bồ Tát, hai vị cùng bảo vệ đạo tràng và chư tăng tu hành.
Gốc từ: “Già lam” là gọi tắt của “tăng già lam ma”, phiên âm Sanskrit saṃghārāma (saṃgha — tăng đoàn, ārāma — khu vườn, tịnh xá), nghĩa là nơi cư trú tu hành của chúng tăng. “Già Lam Bồ Tát” do đó là vị Bồ Tát hộ trì chốn già lam.
Theo nghĩa rộng, kinh điển nói đến nhiều vị thần hộ trì già lam. Trong dân gian Trung Hoa, hình tượng Già Lam dần được đồng hóa với Quan Công (Quan Vũ) — một danh tướng thời Tam Quốc được dân gian sùng kính về lòng trung nghĩa; tương truyền ông quy y và phát nguyện hộ trì Phật pháp, từ đó được thờ làm Già Lam. Đây là một ví dụ về sự dung hợp giữa tín ngưỡng bản địa và Phật giáo khi du nhập.
Ví dụ: Ở nhiều chùa Hán truyền, tượng Quan Công mặc giáp, cầm thanh long đao được thờ trong vai trò Già Lam hộ pháp.
Dễ nhầm: Việc đồng hóa Già Lam với Quan Công là một tập tục văn hóa dân gian, không phải nội dung kinh điển gốc; “Già Lam” vốn chỉ chức năng hộ trì tự viện nói chung. Cũng nên hiểu các vị hộ pháp được tôn kính như người bảo vệ chánh pháp, không phải đối tượng cầu cúng vụ lợi.