Dương Kỳ Phương Hội
Thiền sư đời Tống, người khai sinh phái Dương Kỳ — một nhánh quan trọng của tông Lâm Tế. Phái này về sau lan rộng và truyền ra ngoài Trung Hoa.
Dương Kỳ Phương Hội (992–1049) là một thiền sư Trung Hoa đời Tống, người khai sáng phái Dương Kỳ thuộc tông Lâm Tế. Ngài tu học và hoằng hóa ở núi Dương Kỳ (thuộc Viên Châu, nay ở Giang Tây), nên hậu thế gọi theo địa danh kết hợp pháp danh là Dương Kỳ Phương Hội. Ngài là đệ tử nối pháp của thiền sư Thạch Sương Sở Viên (Từ Minh).
Gốc từ: Dương Kỳ (楊岐) là tên núi nơi ngài trụ trì; Phương Hội (方會) là pháp danh.
Trong dòng phát triển của Thiền tông Trung Hoa, tông Lâm Tế đến đời Tống chia thành hai phái lớn: Dương Kỳ (do Phương Hội khai) và Hoàng Long (do Hoàng Long Huệ Nam khai). Hai phái này hợp với ba tông trước đó tạo nên cách gọi quen thuộc “Ngũ gia thất tông” — năm nhà bảy tông của Thiền. Phái Dương Kỳ về sau hưng thịnh và trở thành dòng Lâm Tế chủ lưu, truyền nối qua nhiều thế hệ và lan sang Nhật Bản, Việt Nam, ảnh hưởng lâu dài tới Thiền Đông Á.
Liên hệ: Tông Lâm Tế truyền vào Việt Nam là một trong những dòng thiền lớn, có gốc rễ liên hệ tới mạch pháp này.
Dễ nhầm: Đừng nhầm “phái Dương Kỳ” là một tông độc lập tách khỏi Lâm Tế; nó là một nhánh bên trong tông Lâm Tế, không phải tông riêng. Cũng cần phân biệt với phái Hoàng Long — nhánh song song cùng thời nhưng về sau suy yếu dần.