Qua cơn bĩ cực tới hồi thái lai
Thành ngữ chỉ lẽ đời đổi thay: hết hồi khốn cùng tất đến lúc hanh thông.
Qua cơn bĩ cực tới hồi thái lai là thành ngữ quen thuộc, an ủi rằng khi đã trải qua giai đoạn khó khăn, bế tắc đến cùng cực thì sẽ đến lúc mọi sự hanh thông, tốt đẹp trở lại. Câu thường được dùng để động viên người đang gặp hoạn nạn giữ vững niềm tin.
Gốc từ: “Bĩ” (否) và “Thái” (泰) vốn là tên hai quẻ trong Kinh Dịch: quẻ Bĩ tượng cho bế tắc, vận xấu; quẻ Thái tượng cho thông suốt, vận tốt. “Cực” là đến tột cùng, “lai” (來) là đến. Cả câu nghĩa đen: bế tắc đến tột cùng thì hanh thông sẽ tới.
Dù gốc từ Dịch học, câu hợp với tinh thần Phật giáo về vô thường: không có hoàn cảnh nào tồn tại mãi, khổ rồi cũng đổi, vui rồi cũng tan. Nó cũng hô ứng với luật nhân quả — nghịch cảnh là quả của nhân cũ đang trổ, khi nghiệp xấu vơi dần và ta tiếp tục gieo nhân lành thì cảnh thuận sẽ hiện.
Ví dụ: Người làm ăn thua lỗ, nợ nần chồng chất, vẫn kiên trì giữ tâm lành và nỗ lực; vài năm sau gặp thời, công việc khởi sắc — đúng nghĩa “qua cơn bĩ cực tới hồi thái lai”.
Dễ nhầm: Câu dễ bị hiểu thành lời hứa hẹn rằng “cứ chịu khổ rồi tự khắc sẽ sướng”. Theo cách hiểu Phật giáo, sự đổi thay vẫn vận hành theo nhân quả: vận hanh thông không tự đến nếu ta không gieo nhân lành và tinh tấn, chứ không phải may rủi định mệnh.