Đạo Nguyên

Đạo Nguyên (Dōgen) là một thiền sư Nhật Bản sống vào thế kỷ XIII, người sáng lập tông Tào Động (Sōtō) tại Nhật Bản. Sau khi sang Trung Hoa tham học và đắc pháp, ông trở về truyền bá đường lối thiền chú trọng tọa thiền, lập nên tu viện và đào tạo môn đồ, đặt nền móng cho một trong những tông phái Phật giáo lớn nhất nước Nhật.

Gốc từ: “Đạo Nguyên” (Dōgen) là pháp danh Hán–Việt, có nghĩa là “nguồn của đạo”.

Đạo Nguyên đề xướng pháp môn chỉ quản đả tọa (shikantaza), nghĩa là “chỉ chuyên tâm ngồi thiền”, xem việc ngồi thiền không phải là phương tiện để đạt giác ngộ trong tương lai mà chính là sự thể hiện của bản giác ngay trong hiện tại. Tư tưởng này được trình bày trong bộ trước tác đồ sộ Chánh pháp nhãn tạng (Shōbōgenzō), một trong những tác phẩm triết học – tôn giáo quan trọng của Phật giáo Nhật Bản.

Liên hệ: Quan điểm “tu chứng nhất như” của Đạo Nguyên nhấn mạnh sự tu tập và quả chứng không tách rời, ảnh hưởng sâu đến thiền học Nhật Bản về sau.

Dễ nhầm: Tông Tào Động của Đạo Nguyên đề cao tọa thiền yên lặng, khác với lối tham công án mạnh mẽ của dòng Lâm Tế mà Bạch Ẩn Huệ Hạc phục hưng. “Chỉ quản đả tọa” cũng không có nghĩa là ngồi không mục đích, mà là ngồi với tâm tỉnh giác trọn vẹn.