Cửu pháp giới

Cửu pháp giới là chín trong số mười pháp giới, chỉ tất cả các loại chúng sinh và bậc thánh chưa đạt đến quả vị Phật. Mười pháp giới gồm: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, a tu la, người, trời (sáu cõi phàm phu, tức lục đạo), cùng với Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát (ba bậc thánh), và sau cùng là Phật. Trừ pháp giới Phật ra, chín pháp giới còn lại gọi là Cửu pháp giới.

Gốc từ: Cửu là chín; pháp giới chỉ “cảnh giới” hay phạm vi của một loại chúng sinh, mỗi giới có nghiệp nhân và quả báo riêng.

Cách phân chia này thường gặp trong giáo lý Thiên Thai tông và tư tưởng “nhất niệm tam thiên”, “thập giới hỗ cụ” — quan niệm rằng trong mỗi pháp giới đều hàm chứa đủ mười pháp giới. Theo đó, dù là chúng sinh ở chín pháp giới, mỗi loài vẫn sẵn có khả tính thành Phật; con đường tu chính là chuyển hóa từ cửu pháp giới hướng về Phật giới.

Liên hệ: Khái niệm này làm nổi bật tinh thần bình đẳng và hy vọng: ranh giới giữa phàm và thánh, giữa cửu giới và Phật giới, không phải là tường thành cố định, mà có thể vượt qua nhờ tu tập.

Dễ nhầm: Cửu pháp giới không phải là chín tầng địa ngục hay chín cõi trời nào đó. Cũng đừng nhầm với lục đạo (sáu nẻo luân hồi) — lục đạo chỉ là sáu trong chín pháp giới ấy, còn ba pháp giới Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát đã thuộc hàng thánh.