Chú Đồ Bán Thác Ca
Pāli: Cūḷapanthaka · Sanskrit: Kṣudrapanthaka
Một tên gọi của ngài Châu Lợi Bàn Đặc trong danh sách các vị La Hán, biểu trưng cho người căn trí chậm lụt mà vẫn chứng đạo.
Chú Đồ Bán Thác Ca là một cách phiên âm tên của ngài Châu Lợi Bàn Đặc (Cūḷapanthaka), được liệt vào danh sách các vị La Hán được tôn thờ. Ngài nổi tiếng là vị đệ tử căn độn — trí nhớ kém đến mức học mãi không thuộc nổi một bài kệ, vậy mà cuối cùng vẫn chứng quả A-la-hán.
Gốc từ: Tên phiên âm từ Pāli Cūḷapanthaka (Sanskrit: Kṣudrapanthaka), nghĩa gần như “Bàn Đặc nhỏ” — “cūḷa” là nhỏ, để phân biệt với người anh là Mahāpanthaka (Bàn Đặc lớn). Tên còn được phiên thành Châu Lợi Bàn Đặc, Chu Lợi Bàn Đà Già…
Giai thoại quen thuộc kể rằng Phật dạy ngài chỉ một câu ngắn và bảo vừa quét sân vừa lặp lại “quét bụi, trừ dơ”; nhờ kiên trì hành trì mà ngài ngộ ra việc quét sạch bụi bẩn trong tâm, dứt trừ phiền não và chứng thánh quả. Câu chuyện được nhắc đến nhiều như minh chứng cho giáo lý: giải thoát không tùy thuộc vào sự thông minh thế gian mà tùy ở tinh tấn, kiên trì và phương pháp đúng.
Ví dụ: Người học đạo thấy mình chậm hiểu, nhớ trước quên sau, có thể lấy gương ngài làm chỗ khích lệ: căn cơ chậm không phải là chướng ngại không vượt được.
Dễ nhầm: Vì có nhiều tên phiên âm khác nhau (Chú Đồ Bán Thác Ca, Châu Lợi Bàn Đặc, Bán Thác…), người đọc dễ tưởng là nhiều nhân vật khác nhau. Thực ra đây cùng chỉ một vị; cũng cần phân biệt ngài với người anh trí tuệ Mahāpanthaka.