Chân ngôn
Sanskrit: mantra
Lời chú nhiệm mầu của chư Phật và Bồ tát, hàm chứa diệu nghĩa và năng lực, được trì tụng trong Mật tông.
Chân ngôn (Sanskrit mantra) là những lời chú bí mật của chư Phật, Bồ tát, được xem là hàm chứa diệu nghĩa sâu xa và năng lực gia trì. Trong Mật tông (Kim Cương thừa), chân ngôn là một phương tiện tu tập trọng yếu: hành giả trì tụng để nhiếp tâm, kết nối với bản nguyện của bậc thánh, chuyển hóa thân – khẩu – ý.
Gốc từ: Chữ Hán “chân ngôn” (真言) nghĩa là “lời chân thật”. Sanskrit mantra thường được giải là “công cụ của tâm” hoặc “cái che chở tâm” (man- liên hệ ý “tâm/nghĩ”, -tra mang nghĩa “che chở, công cụ”).
Trong cấu trúc tu trì Mật tông, chân ngôn (khẩu mật) thường đi cùng thủ ấn (thân mật) và quán tưởng (ý mật), hợp thành “tam mật tương ưng”. Nhiều chân ngôn được giữ nguyên âm Phạn không dịch nghĩa, vì người ta cho rằng chính âm thanh và sự nhất tâm trì tụng mang công năng, hơn là hiểu nghĩa từng chữ. Tên gọi tông Chân Ngôn (Shingon) ở Nhật Bản cũng xuất phát từ vai trò trung tâm của chân ngôn trong pháp tu.
Trong thực hành: Hành giả trì chân ngôn với tâm thanh tịnh và lòng tin, lấy việc nhất tâm trì niệm làm chính, không nên xem đó như “câu thần chú” để cầu lợi thế gian một cách máy móc.
Dễ nhầm: Chân ngôn gần nghĩa nhưng không hoàn toàn đồng nhất với đà-la-ni (dhāraṇī) — đà-la-ni thường dài hơn, mang nghĩa “tổng trì” (gồm thâu nhiều nghĩa), còn chân ngôn (mantra) thường cô đọng. Cũng đừng hiểu chân ngôn như bùa chú mê tín; trong giáo lý, cốt lõi vẫn là sự chuyển hóa tâm.