Chân Đế (Paramārtha)
Sanskrit: Paramārtha
Một dịch giả lớn gốc Ấn Độ, có công đưa nhiều bộ luận Đại thừa quan trọng vào Phật giáo Trung Hoa.
Chân Đế (Paramārtha) là một vị Tam tạng pháp sư gốc Tây Ấn, hoạt động vào thời Nam triều ở Trung Hoa. Ngài được liệt vào hàng bốn đại dịch giả của lịch sử dịch kinh Trung Quốc, bên cạnh các ngài Cưu Ma La Thập, Huyền Trang và Bất Không.
Gốc từ: Sanskrit Paramārtha: parama là “tối cao, tột cùng”, artha là “nghĩa, chân lý”. Hán dịch “Chân Đế” tức “chân lý tuyệt đối, đệ nhất nghĩa đế” - một thuật ngữ giáo lý được dùng làm pháp danh của Ngài.
Đóng góp lớn nhất của Ngài là truyền bá tư tưởng Duy thức và hệ thống Nhiếp luận (Nhiếp Đại Thừa Luận) vào Trung Hoa, đặt nền cho Nhiếp luận tông. Ngài cũng dịch nhiều bộ luận quan trọng, góp phần định hình học phong nghiên cứu A-tỳ-đàm và Duy thức trước thời ngài Huyền Trang. Sự nghiệp dịch thuật của Ngài diễn ra trong hoàn cảnh chính trị nhiều biến động, nên việc hoằng truyền gặp không ít gian nan.
Ví dụ: Bản dịch Nhiếp Đại Thừa Luận và các luận thư liên quan của Ngài từng là tài liệu nền tảng cho giới học giả Duy thức Trung Hoa, trước khi hệ thống dịch mới của Huyền Trang ra đời.
Dễ nhầm: “Chân Đế” vừa là pháp danh của vị dịch giả này, vừa là một thuật ngữ giáo lý (chân lý tối hậu, đối lập với tục đế). Cần dựa vào ngữ cảnh để phân biệt đang nói về con người hay về khái niệm hai đế.