Câu Thi Na
Pāli: Kusinārā · Sanskrit: Kuśinagara
Một thành cổ ở miền bắc Ấn Độ, nơi diễn ra sự kiện thiêng liêng khép lại cuộc đời hoằng hóa của Đức Phật.
Câu Thi Na là một thị trấn cổ thuộc vương quốc Mạt-la (Malla) xưa, nay là Kushinagar thuộc bang Uttar Pradesh, miền đông bắc Ấn Độ. Đây là nơi Đức Phật nằm nghỉ giữa hai cây sa-la song thọ bên bờ sông Hiranyavati và an nhiên trút hơi thở cuối cùng ở tuổi tám mươi, trở thành một địa điểm hành hương trọng yếu của Phật giáo.
Gốc từ: Tên Pāli Kusinārā và Sanskrit Kuśinagara được phiên âm Hán–Việt thành Câu Thi Na (拘尸那); chữ nagara nghĩa là “thành phố”, kuśa là tên một loại cỏ thiêng, nên có thể hiểu là “thành của cỏ kuśa”.
Câu Thi Na là một trong tứ động tâm — bốn nơi khiến người con Phật xúc động và phát khởi tín tâm — bên cạnh Lâm-tỳ-ni (đản sinh), Bồ-đề Đạo Tràng (thành đạo) và vườn Lộc Uyển (chuyển pháp luân). Tại đây Đức Phật để lại lời di giáo cuối cùng, nhắc đại chúng “hãy lấy giới luật làm thầy” và “các pháp hữu vi đều vô thường, hãy tinh tấn chớ buông lung”. Sự kiện nhập Niết-bàn ở Câu Thi Na vì thế gắn liền với giáo lý vô thường cốt lõi.
Ví dụ: Tại Kushinagar ngày nay còn ngôi đền Niết-bàn (Mahaparinirvana) thờ tượng Phật nằm nghiêng bên phải, cùng tháp Trà-tỳ (Ramabhar) tương truyền là nơi làm lễ hỏa táng kim thân.
Dễ nhầm: Có người tưởng Đức Phật “qua đời” như một kết thúc buồn thảm. Theo giáo lý, đây là Đại Bát Niết-bàn, sự buông xả viên mãn của bậc đã giải thoát, không còn tái sinh trong vòng luân hồi, chứ không phải sự diệt mất đơn thuần.