Bất Không (Kim Cang)
Sanskrit: Amoghavajra
Cao tăng dịch giả đời Đường, một trong những vị hoàn thiện Mật tông tại Trung Hoa.
Bất Không (705-774, theo truyền thống), tên đầy đủ thường gọi là Bất Không Kim Cang (Amoghavajra), là một Tam tạng pháp sư và dịch giả lớn của Phật giáo đời Đường. Ngài là đệ tử của Kim Cang Trí (Vajrabodhi) và được tôn là một trong các vị tổ truyền bá Mật tông (Chân Ngôn tông) tại Trung Hoa.
Gốc từ: Amogha nghĩa là “không luống uổng, không trống rỗng” (Hán dịch “Bất Không”), vajra nghĩa là “kim cang/sấm sét”; tên ý chỉ trí tuệ kim cang chắc thật, không hư dối.
Bất Không thường được xếp vào hàng “tứ đại dịch giả” hoặc các đại dịch sư của Hán truyền, bên cạnh những tên tuổi như Cưu Ma La Thập, Chân Đế, Huyền Trang. Ngài góp công lớn dịch và truyền bá hệ thống kinh điển, nghi quỹ Mật giáo, đặt nền cho dòng Mật tông Đường mật về sau ảnh hưởng sang Nhật Bản (Chân Ngôn tông - Shingon).
Ví dụ: Ngài cùng thầy là Kim Cang Trí và vị tiền bối Thiện Vô Úy (Śubhakarasiṃha) thường được nhắc chung là “Khai Nguyên tam đại sĩ” — ba bậc thầy lớn của Mật tông thời Khai Nguyên đời Đường.
Dễ nhầm: Có nhiều cách kể về số “đại dịch giả” của Phật giáo Trung Hoa (bốn vị, hoặc danh sách khác nhau tùy nguồn); điều chắc chắn là vai trò của Bất Không tập trung ở mảng Mật tông, khác với Huyền Trang nghiêng về Duy thức.