Bách Luận
Sanskrit: Śataśāstra
Một bộ luận căn bản của học phái Trung Quán do ngài Đề Bà soạn. Cùng hai bộ khác, nó làm nền cho Tam Luận tông.
Bách Luận là một bộ luận thư quan trọng của học phái Trung Quán (Madhyamaka), tương truyền do ngài Đề Bà (Āryadeva), đệ tử của Bồ-tát Long Thọ, soạn ra. Tên gọi “Bách Luận” (luận một trăm) xuất phát từ cấu trúc tác phẩm gồm khoảng một trăm bài kệ. Bộ luận được dịch sang Hán văn bởi ngài Cưu-ma-la-thập (Kumārajīva), nhờ đó trở thành một văn bản nền tảng cho Phật giáo Trung Hoa.
Gốc từ: Bách (百) là một trăm; luận (論) là luận giải, lập luận — ứng với tiếng Phạn Śataśāstra (śata: một trăm; śāstra: luận thư).
Bách Luận là một trong ba bộ luận căn bản của Tam Luận tông — một tông phái Phật giáo dựa trên giáo nghĩa Trung Quán — gồm: Trung Luận và Thập Nhị Môn Luận (của Long Thọ) cùng Bách Luận (của Đề Bà). Nội dung bộ luận chủ yếu dùng phương pháp biện chứng phá bác các quan điểm sai lầm, đặc biệt là của ngoại đạo đương thời, nhằm hiển bày giáo lý tánh không (śūnyatā) và lý duyên khởi.
Liên hệ: Tinh thần “phá tà hiển chánh” của Bách Luận tiêu biểu cho phương pháp luận của cả học phái Trung Quán.
Dễ nhầm: “Bách Luận” đôi khi bị lẫn với “Quảng Bách Luận” (Catuḥśataka) — một tác phẩm khác cũng của Đề Bà nhưng dài hơn. Bách Luận trong Tam Luận tông là bản gọn hơn được La-thập dịch; cần phân biệt hai văn bản này.