Bắc Đa Văn Thiên

Bắc Đa Văn Thiên là tên gọi của Tỳ Sa Môn Thiên Vương (Vaiśravaṇa), vị thiên vương trấn giữ phương Bắc, một trong Tứ Đại Thiên Vương hộ trì bốn phương thế giới. Ngài được tôn là bậc hộ pháp, đồng thời trong dân gian còn được xem là vị thần ban phát tài bảo, phúc lộc.

Gốc từ: “Đa Văn” là dịch nghĩa từ Sanskrit Vaiśravaṇa — thường giải là “bậc nghe nhiều, danh tiếng vang xa”, hàm ý phước đức và uy danh lớn. Ghép thêm phương vị thành “Bắc Đa Văn Thiên”: vị Đa Văn Thiên trấn phương Bắc.

Trong vũ trụ quan Phật giáo, Tứ Đại Thiên Vương ngự ở tầng trời đầu tiên của Dục giới (Tứ Thiên Vương thiên), mỗi vị cai quản một phương và một loại chúng sinh: Trì Quốc Thiên (Đông), Tăng Trưởng Thiên (Nam), Quảng Mục Thiên (Tây) và Đa Văn Thiên (Bắc). Các ngài phát nguyện bảo vệ chánh pháp và những người tu hành. Hình tượng Đa Văn Thiên thường tay cầm bảo tháp (hoặc dù báu) và con chồn/chuột phun châu báu, biểu trưng cho việc ban phúc và hộ trì.

Liên hệ: Tại nhiều nước Đông Á, Tỳ Sa Môn / Đa Văn Thiên được thờ phụng rộng rãi như thần hộ trì và thần tài, ảnh hưởng cả vào tín ngưỡng dân gian.

Dễ nhầm: Đừng nhầm Bắc Đa Văn Thiên với ba vị Thiên Vương còn lại — ngài đặc biệt gắn với phương Bắc và danh hiệu Tỳ Sa Môn. Cũng nên hiểu vai trò “thần tài” của ngài trong khung cảnh hộ pháp, chứ không thuần là vị thần cầu lộc tách rời khỏi việc bảo vệ chánh pháp.