Tương Ưng Bộ
Pāli: Saṃyutta Nikāya
Một trong năm bộ kinh thuộc tạng kinh Pāli, gom các bài kinh lại theo từng nhóm chủ đề liên hệ với nhau.
Tương Ưng Bộ là một trong năm bộ (Nikāya) hợp thành Kinh tạng Pāli, bên cạnh Trường Bộ, Trung Bộ, Tăng Chi Bộ và Tiểu Bộ. Đặc điểm của bộ này là các bài kinh được sắp xếp theo chủ đề “tương ưng” – nghĩa là những bài cùng nói về một đề tài được gom thành một nhóm (saṃyutta), như Tương ưng uẩn, Tương ưng xứ, Tương ưng đế (Tứ Diệu Đế), Tương ưng nhân duyên (Duyên khởi).
Gốc từ: Saṃyutta nghĩa là “kết hợp, liên kết, tương ưng với nhau”; Nikāya là “bộ, nhóm sưu tập”. Tên gọi phản ánh chính nguyên tắc biên tập: phân loại theo nội dung.
Vì cách sắp xếp theo đề mục giáo lý cốt lõi, Tương Ưng Bộ là kho tư liệu đặc biệt giá trị để nghiên cứu các chủ đề căn bản: ngũ uẩn, mười hai xứ, Tứ Diệu Đế, lý Duyên khởi, các yếu tố giác ngộ. Nhiều bài kinh nền tảng nhất của giáo lý Phật giáo nguyên thủy – như bài kinh Chuyển Pháp Luân – được xếp trong bộ này.
Liên hệ: Trong Hán tạng, bộ tương đương được gọi là Tạp A Hàm. Hai bộ tuy không trùng khít hoàn toàn nhưng cùng giữ lối kết tập theo chủ đề.
Dễ nhầm: Chữ “Tạp” trong Tạp A Hàm dễ khiến người ta tưởng đây là bộ kinh “tạp nham, vụn vặt, ít quan trọng”. Thực ra “tạp” ở đây gần nghĩa “tương ưng/xen kết theo nhóm”, và đây là một trong những bộ cốt yếu nhất.