Triệu Châu Tùng Thẩm
Thiền sư Trung Hoa đời Đường, nổi tiếng với công án chữ 'Vô' và câu 'uống trà đi'.
Triệu Châu Tùng Thẩm (778-897, theo truyền thống) là một Thiền sư Trung Hoa thời nhà Đường, thuộc dòng thiền của Nam Tuyền Phổ Nguyện, nối pháp từ Mã Tổ Đạo Nhất. Ngài được gọi theo địa danh Triệu Châu, nơi ngài trụ trì về cuối đời, và nổi tiếng sống rất thọ.
Gốc từ: “Triệu Châu” (趙州) là tên vùng đất; “Tùng Thẩm” (從諗) là pháp danh của ngài. Đời sau quen gọi “Triệu Châu” như một biệt hiệu.
Triệu Châu là một trong những nhân vật được nhắc đến nhiều nhất trong các tập công án Thiền tông. Công án nổi tiếng nhất gắn với ngài là chữ “Vô”: khi có người hỏi “Con chó có Phật tánh không?”, ngài đáp “Vô” (không). Công án này (gọi là “Triệu Châu Cẩu Tử”) trở thành một thoại đầu trọng yếu để hành giả tham cứu, đặc biệt trong dòng thiền Lâm Tế.
Ví dụ: Một giai thoại khác: với mỗi người mới đến, dù từng tới hay chưa, ngài đều bảo “uống trà đi” (Khiết trà khứ). Câu nói tưởng tầm thường nhưng được xem là chỉ thẳng tinh thần sống trọn trong hiện tại, không phân biệt.
Dễ nhầm: Chữ “Vô” trong công án không đơn thuần là câu trả lời “không có” theo nghĩa lý luận. Nó là đề mục để tham cứu, cắt đứt suy nghĩ nhị nguyên, nên không nên hiểu là Triệu Châu phủ nhận giáo lý “tất cả chúng sinh đều có Phật tánh”.