Hạt cơm của tín thí nặng như núi
Lời nhắc rằng vật phẩm do thí chủ thành tâm cúng dường mang ân nghĩa rất nặng, nên người tu nhận phải nỗ lực tu hành cho xứng đáng.
Hạt cơm của tín thí nặng như núi là một lời nhắc nhở quen thuộc trong nhà chùa, nhấn mạnh rằng mỗi miếng cơm, manh áo người tu nhận được đều do người Phật tử (“tín thí”) chắt chiu, thành tâm dâng cúng. Vì gói trọn niềm tin và công sức của thí chủ, nên dù chỉ một hạt cơm cũng mang ân nghĩa nặng tựa núi non.
Gốc từ: “Tín thí” là người có lòng tin mà bố thí, cúng dường; “thọ” là nhận lãnh. Hình ảnh “nặng như núi” diễn tả sức nặng của ân nghĩa và trách nhiệm đi kèm với của cúng dường.
Lời này gắn với tinh thần nhân quả và lòng biết ơn đối với Tăng bảo lẫn thí chủ. Người xuất gia nhận sự cúng dường không phải để hưởng thụ, mà để rảnh rang tu học, giữ giới, hành đạo và làm ruộng phước cho chúng sinh gieo trồng. Nếu nhận của tín thí mà giải đãi, không tu hành, thì mang nợ và tổn phước.
Ví dụ: Trong nhiều thiền môn, trước khi ăn cơm, đại chúng đọc lời quán tưởng nhắc nhớ công lao của thí chủ và xét lại đức hạnh của mình có xứng đáng thọ nhận hay không.
Dễ nhầm: Có người hiểu câu này thành sự mặc cảm tội lỗi, hoặc cho rằng nhận cúng dường là điều xấu. Thực ra ý chính là khơi dậy lòng biết ơn và tinh thần trách nhiệm, để người tu sống chánh niệm, tinh tấn, không lãng phí. Cúng dường và thọ nhận đúng pháp là mối quan hệ tương trợ tốt đẹp giữa người tại gia và người xuất gia.