Thiên Thai tông
Một tông phái lớn của Phật giáo Đại thừa Trung Hoa, lấy kinh Pháp Hoa làm trọng tâm và nổi tiếng với hệ thống giáo lý phân loại toàn bộ lời Phật dạy.
Thiên Thai tông là một tông phái Phật giáo Đại thừa Trung Hoa do ngài Trí Khải (Trí Giả đại sư) xác lập, lấy Kinh Pháp Hoa làm tông chỉ. Tên tông gắn với núi Thiên Thai, nơi ngài Trí Khải hoằng pháp. Đây là một trong những tông phái có hệ thống giáo lý đồ sộ và mạch lạc bậc nhất, ảnh hưởng sâu rộng đến Phật giáo Đông Á, trong đó có Việt Nam và Nhật Bản (Thiên Thai tông Nhật là Tendai).
Gốc từ: “Thiên Thai” là tên ngọn núi (Thiên Thai sơn) ở Trung Hoa; tông phái lấy địa danh ấy đặt tên.
Hai trụ cột tư tưởng của tông là giáo phán và chỉ quán. Về giáo phán, Trí Khải sắp xếp toàn bộ lời Phật dạy thành hệ thống “ngũ thời bát giáo”, lý giải vì sao kinh điển có nhiều mức cạn–sâu khác nhau, và tôn Pháp Hoa là giáo lý viên mãn. Về tu tập, tông đề cao pháp chỉ quán (định và tuệ song hành), với những giáo lý đặc sắc như nhất niệm tam thiên (một niệm tâm bao trùm cả ba ngàn pháp giới) và “tam đế viên dung” (Không – Giả – Trung dung thông).
Ví dụ: Khi học giáo lý phức tạp của tông, người ta thường bắt đầu từ tinh thần Pháp Hoa: mọi chúng sinh đều có khả năng thành Phật, các pháp môn rốt cuộc quy về một Phật thừa.
Dễ nhầm: Thiên Thai tông không phải là Thiền tông, dù đều coi trọng thiền. Tông này nổi bật ở giáo lý có hệ thống và pháp chỉ quán, khác với tinh thần “bất lập văn tự” của Thiền. Cũng cần phân biệt với Hoa Nghiêm tông, một tông Đại thừa khác lấy Kinh Hoa Nghiêm làm gốc.