Thập phương chư Phật
Cách gọi chung chư Phật khắp mọi phương hướng trong vũ trụ, thường gặp trong kinh điển Đại thừa.
Thập phương chư Phật là cách gọi chung tất cả chư Phật ở khắp mười phương vũ trụ. Mười phương gồm bốn phương chính (đông, tây, nam, bắc), bốn phương phụ (đông nam, tây nam, đông bắc, tây bắc), cùng phương trên và phương dưới. Cụm từ này diễn tả quan niệm trong nhiều kinh điển rằng chư Phật xuất hiện vô lượng vô số khắp các thế giới, không giới hạn ở một cõi.
Gốc từ: “Thập phương” (Hán–Việt) nghĩa là mười phương hướng; “chư Phật” là các đức Phật. Cách phân chia mười phương là quy ước không gian quen thuộc trong văn hóa Á Đông.
Quan niệm thập phương chư Phật gắn liền với vũ trụ quan rộng lớn của Phật giáo Đại thừa, theo đó có vô số thế giới và vô số Đức Phật đang giáo hóa đồng thời, chẳng hạn Đức A Di Đà ở cõi Cực Lạc phương tây. Trong nghi lễ và sám hối, hành giả thường hướng tâm đảnh lễ, quy y mười phương chư Phật để bày tỏ lòng cung kính phổ biến.
Trong thực hành: Câu “Nam mô thập phương thường trú Tam bảo” thường được tụng để tỏ lòng tôn kính chư Phật, Pháp, Tăng khắp mọi nơi.
Dễ nhầm: “Thập phương” chỉ phương hướng không gian, không phải chỉ một con số cụ thể về số lượng các Đức Phật; ý nghĩa thực là “khắp mọi nơi”.