Thanh tịnh
Trong sạch, không vướng phiền não và ô nhiễm — phẩm chất của tâm và cảnh giới giác ngộ.
Thanh tịnh là sự trong sạch, không vướng bận phiền não và ô nhiễm. Từ này dùng để chỉ phẩm chất của một tâm an lành, sáng trong, cũng như cảnh giới của sự giác ngộ. Tâm thanh tịnh không phải là tâm trống rỗng, mà là tâm bớt tham, sân, si nên nhẹ nhàng và sáng suốt hơn.
Gốc từ: “thanh” (清) nghĩa là trong, trong veo (như nước trong); “tịnh” (淨) nghĩa là sạch, không nhơ bẩn. Ghép lại, thanh tịnh là “trong và sạch” — gợi đúng hình ảnh một dòng nước vừa trong vừa lắng, không vẩn đục.
Người tu hướng tới sự thanh tịnh ngay trong từng việc làm, lời nói và ý nghĩ hằng ngày. Phẩm chất này gắn với việc làm vơi ba độc tham – sân – si, nên thanh tịnh không phải trạng thái có sẵn để “giữ”, mà là kết quả của quá trình buông dần phiền não.
Ví dụ: sau một thời ngồi yên buông bỏ lo toan, lòng lắng dịu, trong trẻo lạ thường — đó là một thoáng thanh tịnh của tâm.
Dễ nhầm: thanh tịnh không có nghĩa phải gột sạch mọi cảm xúc hay sống vô cảm như gỗ đá. Tâm thanh tịnh vẫn biết thương, biết vui, nhưng không bị tham – sân – si lôi kéo và làm vẩn đục. Cũng vậy, thanh tịnh không đến từ việc trốn vào nơi vắng vẻ bên ngoài, mà chủ yếu từ sự buông dần các phiền não bên trong — nên giữa chợ đời ồn ào, người có công phu vẫn có thể giữ được một nội tâm trong lành.