Thành Thật Luận

Thành Thật Luận là một bộ luận quan trọng do luận sư Ha Lê Bạt Ma (Harivarman) soạn, được truyền dịch sang Hán văn và từng là cơ sở cho Thành Thật tông tại Trung Hoa và sau đó truyền sang các nước Đông Á. Bộ luận phân tích chi tiết các pháp tướng và đặc biệt nhấn mạnh lý không.

Gốc từ: Tên Sanskrit Satyasiddhi ghép satya (chân thật, chân lý) và siddhi (thành tựu, xác lập); śāstra là luận. Tên Hán Thành Thật nghĩa là “thành tựu sự chân thật”, tức làm sáng tỏ chân lý.

Về vị trí giáo lý, Thành Thật Luận thường được xem là bộ luận có khuynh hướng trung gian: tuy xuất phát từ truyền thống phân tích pháp của các bộ phái (gần với Kinh lượng bộ), nhưng quan điểm về tánh không của nó tiến gần tinh thần phá chấp, khiến có người xếp nó vào tiểu thừa, có người thấy nó nghiêng về đại thừa. Luận triển khai theo bốn phần lớn: khổ, tập, diệt, đạo (Tứ diệu đế) làm khung tổ chức.

Liên hệ: Tại Trung Hoa, việc nghiên cứu Thành Thật Luận từng rất hưng thịnh, nhưng về sau Thành Thật tông suy yếu khi tư tưởng Tam luận tông và các tông phái khác phát triển mạnh hơn.

Dễ nhầm: Đừng nhầm “không” trong Thành Thật Luận hoàn toàn đồng nhất với tánh không của Trung quán (Long Thọ); hai cách trình bày có điểm khác nhau và từng là đề tài tranh luận. Cũng đừng nhầm Thành Thật tông với Tam luận tông.