Thanh Nguyên Hành Tư
Một trong những đệ tử đắc pháp lớn của Lục Tổ Huệ Năng. Từ dòng thiền của ngài về sau khai mở ra ba tông Tào Động, Vân Môn và Pháp Nhãn.
Thanh Nguyên Hành Tư là một trong hai vị đệ tử đắc pháp quan trọng nhất của Lục Tổ Huệ Năng (cùng với Nam Nhạc Hoài Nhượng), thuộc dòng Thiền Nam tông đời Đường. Ngài về sau hoằng hóa tại núi Thanh Nguyên, nên người đời gọi theo địa danh ấy.
Gốc từ: “Thanh Nguyên” (青原) là tên ngọn núi nơi ngài trụ trì; “Hành Tư” (行思) là pháp danh. Cách gọi ghép địa danh với tên là thông lệ định danh các Thiền sư.
Trong lịch sử Thiền tông Trung Hoa, từ Lục Tổ Huệ Năng, Thiền chia thành hai mạch lớn. Mạch của Thanh Nguyên Hành Tư, qua các đời truyền thừa, đã sinh ra ba trong “ngũ gia” (năm nhà) của Thiền: tông Tào Động, tông Vân Môn và tông Pháp Nhãn. Mạch còn lại của Nam Nhạc Hoài Nhượng sinh ra tông Lâm Tế và Quy Ngưỡng. Như vậy ngài là một cội nguồn lớn của cây Thiền, ảnh hưởng sâu rộng đến tận Nhật Bản và Việt Nam, đặc biệt tông Tào Động.
Ví dụ: Khi nói đến dòng thiền Tào Động chú trọng “mặc chiếu”, tọa thiền lặng lẽ soi sáng, ta đang lần ngược về cội nguồn xa của Thanh Nguyên Hành Tư.
Dễ nhầm: Một số người tưởng ba tông Tào Động, Vân Môn, Pháp Nhãn do chính tay ngài lập ra. Thực ra ngài chỉ là điểm khởi đầu của mạch truyền thừa; ba tông ấy hình thành nhiều đời sau qua các vị tổ kế thừa, mang tên các vị khác.