Thạch động A Gian Ta
Sanskrit: Ajaṇṭā
Quần thể hang động chùa chiền tạc trong vách núi ở Ấn Độ, nổi tiếng với bích họa Phật giáo cổ.
Thạch động A Gian Ta (Ajanta) là một quần thể hang động Phật giáo được đục tạc vào vách đá hình móng ngựa bên dòng sông Waghora, thuộc bang Maharashtra, miền tây Ấn Độ. Quần thể gồm nhiều hang vừa làm nơi thờ tự (chaitya) vừa làm tăng phòng (vihāra), nổi tiếng thế giới nhờ những bức bích họa và tượng chạm khắc tinh xảo còn được bảo tồn.
Gốc từ: Tên gọi Ajaṇṭā lấy theo địa danh ngôi làng gần đó; trong tiếng Việt thường phiên âm là “A Gian Ta”.
Các hang động A Gian Ta được tạo tác qua nhiều thế kỷ, phản ánh sự phát triển của nghệ thuật và đời sống tu viện Phật giáo Ấn Độ. Bích họa nơi đây mô tả các truyện Bản sinh (Jātaka) kể tiền thân Đức Phật, cảnh sinh hoạt cung đình và đời thường, được xem là kiệt tác hội họa cổ đại, ảnh hưởng tới mỹ thuật Phật giáo nhiều vùng châu Á.
Liên hệ: A Gian Ta được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới, thường được nhắc cùng quần thể hang E Loa (Ellora) lân cận.
Dễ nhầm: A Gian Ta chủ yếu là di tích Phật giáo với hội họa nổi bật, khác với Ellora vốn quy tụ cả ba tôn giáo (Phật giáo, Ấn Độ giáo, Kỳ Na giáo) và nổi tiếng hơn về điêu khắc đá khối.