Mõ

Mõ là một loại pháp khí bằng gỗ, thường được chạm khắc hình con cá, dùng trong các thời khóa tụng kinh, niệm Phật. Người sử dụng gõ vào mõ để giữ nhịp đều đặn cho đại chúng cùng tụng niệm nhịp nhàng, không lộn xộn.

Gốc từ: “Mõ” là từ thuần Việt chỉ vật gõ bằng gỗ phát ra tiếng “cốc cốc”; trong chùa thường gọi đầy đủ là “mộc ngư” (木魚) — “mộc” là gỗ, “ngư” là cá — do hình dáng và truyền thống tạc theo dáng cá.

Về ý nghĩa, ngoài công năng giữ nhịp thực tế, hình tượng con cá còn mang tầng nghĩa nhắc nhở sự tinh tấn: theo truyền thống, loài cá ngày đêm không nhắm mắt, nên hình cá được dùng để nhắc người tu luôn tỉnh thức, chớ giải đãi trong việc tu hành. Mõ thường được dùng song hành với chuông: chuông điểm những thời khắc quan trọng, còn mõ giữ nhịp liên tục cho câu kinh tiếng kệ.

Ví dụ: Trong một thời công phu, người duy na gõ mõ đều tay để cả chúng cùng tụng theo một tốc độ, giúp buổi lễ trang nghiêm, hòa hợp.

Dễ nhầm: Mõ không phải nhạc cụ để “biểu diễn” hay tạo âm điệu du dương, mà là phương tiện hỗ trợ sự nhất tâm và hòa hợp khi tụng niệm; tiếng mõ đều, mộc mạc chính là để giữ tâm an định.