Kinh Bāhiya
Pāli: Bāhiya Sutta
Một bài kinh rất ngắn trong tạng Pāli. Đức Phật dạy Bāhiya buông mọi diễn giải, để cái thấy chỉ là cái thấy, cái nghe chỉ là cái nghe, nhờ đó Bāhiya giải thoát ngay lập tức.
Kinh Bāhiya là một bài kinh ngắn nổi tiếng nằm trong tập Phật Tự Thuyết (Udāna) của tạng Pāli, ghi lại lời Đức Phật dạy cho Bāhiya Dārucīriya, một hành giả khổ hạnh khẩn thiết cầu pháp. Bài kinh được xem là một trong những lời dạy cô đọng nhất về con đường giải thoát.
Gốc từ: “Sutta” (Pāli; Sanskrit: sūtra) nghĩa là “sợi chỉ xuyên suốt”, chỉ bài kinh; Bāhiya là tên riêng của vị hành giả.
Lời dạy cốt lõi là: “Trong cái thấy chỉ là cái thấy, trong cái nghe chỉ là cái nghe, trong cái thọ tưởng chỉ là cái thọ tưởng, trong cái thức tri chỉ là cái thức tri.” Khi không thêm “cái ta” và những diễn giải vào kinh nghiệm trực tiếp, sẽ không còn chỗ cho tham, sân, chấp thủ, và đó chính là chấm dứt khổ. Bài kinh thường được dẫn để nói về chánh niệm trần trụi và sự buông bỏ ngã chấp ngay nơi sáu căn tiếp xúc sáu trần.
Ví dụ: Truyền thống kể Bāhiya ba lần khẩn cầu, Phật ban lời dạy trên giữa đường khất thực; nghe xong ông liền chứng quả, rồi không lâu sau qua đời. Sự kiện minh họa rằng giải thoát có thể đến tức khắc khi căn cơ đã thuần thục.
Dễ nhầm: “Chỉ là cái thấy” không có nghĩa cấm suy nghĩ hay sống thụ động; ý kinh là không bám víu, không dán nhãn “tôi”, “của tôi” vào kinh nghiệm, chứ không phải đè nén nhận thức.