Khuông Việt

Khuông Việt (933–1011), tên thật là Ngô Chân Lưu, là một thiền sư lỗi lạc sống vào thời Đinh và Tiền Lê. Ngài thuộc dòng thiền Vô Ngôn Thông và được vua Đinh Tiên Hoàng ban hiệu Khuông Việt đại sư, phong chức Tăng thống — chức đứng đầu giáo hội, được xem là vị quốc sư đầu tiên trong sử Việt.

Gốc từ: “Khuông Việt” mang nghĩa “khuông phò, giúp rập nước Việt”, là hiệu do vua ban, thể hiện vai trò phụ giúp việc nước của ngài.

Khuông Việt tiêu biểu cho mối quan hệ gắn bó giữa Phật giáo và triều đình trong buổi đầu nền độc lập tự chủ. Ngài không chỉ lãnh đạo tăng đoàn mà còn tham gia việc nước, cố vấn cho vua trong các vấn đề chính trị và ngoại giao, mở đầu truyền thống các bậc cao tăng làm cố vấn quốc gia kéo dài đến đời Lý – Trần.

Ví dụ: Tương truyền khi tiếp sứ thần nhà Tống là Lý Giác, ngài cùng thiền sư Pháp Thuận đã ứng đối thơ văn khéo léo; bài từ “Vương lang quy” (tiễn sứ) được cho là của Khuông Việt, thể hiện tài ngoại giao bằng văn chương.

Dễ nhầm: “Tăng thống” là chức vụ quản lý tăng sự do triều đình lập ra, khác với “quốc sư” hiểu theo nghĩa danh hiệu tôn kính; với Khuông Việt, hai vai trò này gặp nhau, nhưng không phải mọi Tăng thống về sau đều là quốc sư.