Giày cỏ

Đôi dép, giày bện bằng cỏ hoặc rơm, là vật dụng quen thuộc gắn với hình ảnh người tu hành, ẩn sĩ thời xưa. Trong văn chương và các câu chuyện Thiền, “giày cỏ” thường đi cùng “gậy trúc”, “áo nâu” để phác hoạ chân dung một vị tăng nhẹ gánh, rày đây mai đó, không bận lòng vì tiện nghi vật chất. Nó là biểu tượng cụ thể của một nếp sống giản dị, đạm bạc.

Gốc từ: “Giày cỏ” là từ thuần Việt, dịch ý từ chữ Hán “thảo hài” (草鞋): “thảo” là cỏ, “hài” là giày dép. Đôi giày làm từ vật liệu rẻ tiền, sẵn có, dễ tự bện lấy.

Hình ảnh giày cỏ phản chiếu hạnh thiểu dục tri túc (ít ham muốn, biết đủ) mà đạo Phật đề cao. Người xuất gia buông bỏ đời sống tiện nghi để dồn tâm lực cho việc tu; chiếc giày cỏ mòn vẹt theo bước chân hành cước nói lên tinh thần ấy. Trong nhiều ngữ lục Thiền, “mang giày cỏ đi khắp nơi” còn ẩn dụ cho việc tham học, vân du tìm thầy hỏi đạo, không trụ chấp một chỗ.

Ví dụ: Câu nói quen “mang đôi giày cỏ đi mòn” thường dùng để tả công phu tầm sư học đạo gian nan của các thiền giả xưa.

Dễ nhầm: Giày cỏ chỉ là biểu tượng cho tinh thần thiểu dục và hạnh du phương, không phải một quy định hay “pháp khí” bắt buộc. Cốt lõi nằm ở tâm buông xả, biết đủ, chứ không phải ở việc nhất thiết phải mang giày làm bằng cỏ.