Dược Sơn Duy Nghiễm
Thiền sư đời Đường, nối pháp Thạch Đầu Hy Thiên, là mắt xích quan trọng trên dòng truyền thừa dẫn tới tông Tào Động.
Dược Sơn Duy Nghiễm là một vị Thiền sư Trung Hoa sống vào đời Đường, được tôn là người nối pháp của Thạch Đầu Hy Thiên. Ngài hành đạo tại núi Dược Sơn nên người đời lấy tên núi gọi ngài. Trong lịch sử Thiền tông, ngài là một mắt xích then chốt trên dòng truyền thừa về sau hình thành nên tông Tào Động.
Gốc từ: “Dược Sơn” (藥山) là tên ngọn núi ngài trú trì; “Duy Nghiễm” là pháp danh. Theo thông lệ Thiền môn, các thiền sư thường được gọi bằng địa danh nơi hoằng hóa.
Về vị trí trong lịch sử, dòng pháp đi qua ngài: Thạch Đầu Hy Thiên truyền cho Dược Sơn Duy Nghiễm, rồi nối tiếp tới Vân Nham Đàm Thạnh, và đến Động Sơn Lương Giới — vị tổ khai sáng Tào Động tông, một trong năm nhà (ngũ gia) của Thiền tông Trung Hoa. Như vậy, Dược Sơn đứng ở đoạn nối quan trọng giữa hệ Thạch Đầu và sự ra đời của một tông phái lớn. Phong cách tiếp dẫn của ngài được ghi lại trong các bộ ngữ lục và công án, thể hiện tinh thần Thiền trực chỉ, không nương nhiều vào văn tự.
Ví dụ: Một giai thoại quen thuộc kể việc có người hỏi ngài đang làm gì khi ngồi yên, ngài đáp đại ý rằng có một cái “chẳng làm gì cả” mà bặt suy nghĩ — minh họa cho cái nhìn Thiền về sự tĩnh lặng vượt khỏi tạo tác của tâm thức.
Dễ nhầm: Tên ngài đôi khi được đọc thành “Duy Nghiêm”. Ngoài ra, không nên lẫn ngài với Động Sơn Lương Giới — người mới là tổ trực tiếp khai lập Tào Động tông; Dược Sơn là bậc tiền bối trên dòng truyền thừa ấy.