Đột-kiết-la
Pāli: dukkaṭa · Sanskrit: duṣkṛta
Một loại tội nhẹ về hành vi thân hoặc lời nói trong giới luật, có thể trừ bằng sám hối.
Đột-kiết-la (dukkaṭa) là một loại tội nhẹ trong hệ thống giới luật của Tăng đoàn, liên quan đến những lỗi lầm nhỏ về thân (hành động) và khẩu (lời nói). Đây thường được xếp vào hàng nhẹ nhất trong các loại tội, nhưng vẫn cần được nhận ra và sám hối để giữ giới thể thanh tịnh.
Gốc từ: Đột-kiết-la là phiên âm Hán–Việt của Pāli dukkaṭa (Sanskrit duṣkṛta): du(ḥ) là xấu, dở; kaṭa/kṛta là việc làm. Nghĩa đen là “việc làm xấu, hành vi không khéo”, thường dịch ý là “ác tác”.
Trong cách phân loại tội của giới luật, có những tội rất nặng như ba-la-di (đứt mất tư cách tỳ-kheo, không thể sám hối phục hồi), rồi các bậc tội vơi nhẹ dần. Đột-kiết-la nằm ở bậc nhẹ: phần lớn là những sơ suất nhỏ trong oai nghi, cử chỉ, lời nói thiếu khéo léo. Vì nhẹ nên cách trừ tội cũng đơn giản hơn, thường chỉ cần sám hối chân thành, có khi tự trách tâm là đủ. Việc giới luật phân định cả những lỗi nhỏ như vậy cho thấy tinh thần huấn luyện sự chú tâm, tỉnh giác trong từng hành vi nhỏ nhặt của người xuất gia.
Ví dụ: Những thất niệm nhỏ trong oai nghi đi đứng, hay lời nói thiếu nhã, nếu phạm vào điều khoản tương ứng có thể thuộc loại đột-kiết-la, được sửa bằng sự ăn năn và chú ý gìn giữ về sau.
Dễ nhầm: Đột-kiết-la là tội nhẹ có thể sám hối, hoàn toàn khác với ba-la-di là tội cực nặng khiến mất giới thể tỳ-kheo. Nhẹ không có nghĩa là không quan trọng: tinh thần giới luật là không xem thường cả lỗi nhỏ.