Cận sự nữ

Cận sự nữ là người nữ cư sĩ tại gia đã thọ tam quy (quy y Phật, Pháp, Tăng) và ngũ giới, sống đời thường nhưng gần gũi, hộ trì và phụng sự Tam bảo. Đây chính là ưu-bà-di, một trong bốn chúng đệ tử của Đức Phật.

Gốc từ: “Cận” là gần gũi, “sự” là phụng sự, “nữ” là người nữ — người nữ gần gũi phụng sự Tam bảo. Đây là cách dịch nghĩa của tiếng Phạn/Pāli upāsikā (phiên âm Hán–Việt là ưu-bà-di); dạng nam tương ứng là upāsaka — cận sự nam (ưu-bà-tắc).

Cận sự nữ giữ vai trò quan trọng trong bốn chúng (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, cận sự nam, cận sự nữ), là lực lượng cư sĩ hộ pháp: cúng dường, ủng hộ tăng đoàn, gìn giữ và lan tỏa giáo pháp giữa đời sống thế tục. Việc thọ ngũ giới giúp người cư sĩ xây dựng nền tảng đạo đức và gieo duyên giải thoát ngay trong đời sống tại gia.

Ví dụ: Bà Visākhā thời Đức Phật là một cận sự nữ hộ pháp tiêu biểu, nổi tiếng vì lòng tín thành và sự cúng dường rộng rãi cho tăng đoàn.

Dễ nhầm: Cận sự nữ (ưu-bà-di) là cư sĩ tại gia, khác hẳn tỳ-kheo-ni hay sa-di-ni là người nữ xuất gia. Đừng lẫn người nữ thọ năm giới sống tại gia với người nữ đã cạo tóc xuất gia thọ giới của hàng tu sĩ.