Bảo cái

Bảo cái là chiếc lọng quý (tàn lọng) được treo hoặc dựng che phía trên tôn tượng Phật, Bồ tát hay pháp tòa (chỗ ngồi thuyết pháp). Đây là một pháp khí trang nghiêm trong đạo Phật, biểu trưng cho lòng tôn kính cao nhất và ý nghĩa che chở của giáo pháp đối với chúng sinh.

Gốc từ: “Bảo” là quý báu; “cái” là cái lọng, vật che bên trên. “Bảo cái” tức cái lọng quý. Sanskrit chattra cũng có nghĩa là cái lọng, cái dù.

Nguồn gốc của bảo cái gắn với phong tục Ấn Độ cổ: lọng vốn là vật che nắng dành cho bậc vua chúa, quyền quý. Khi đưa vào đạo Phật, lọng được nâng lên thành biểu tượng tôn quý dâng lên Đức Phật — bậc Pháp Vương (vua của giáo pháp). Vì thế trong nghệ thuật Phật giáo, ta thường thấy bảo cái xuất hiện trên đầu tượng Phật, trong các đại lễ, hoặc trong những đám rước long trọng. Nó cũng nằm trong nhóm các biểu tượng cát tường của truyền thống. Ý nghĩa sâu xa: như chiếc lọng che mưa nắng cho thân, giáo pháp che chở cho tâm chúng sinh khỏi nóng bức của phiền não.

Ví dụ: Trong một lễ rước Phật, người ta thường cầm những chiếc lọng lớn nhiều màu che trên kiệu tượng — đó chính là bảo cái, thể hiện sự cung kính dâng lên đấng giác ngộ.

Dễ nhầm: Bảo cái không phải vật trang trí thuần mỹ thuật cho đẹp mắt. Nó là một biểu tượng tôn giáo mang ý nghĩa cung kính và che chở, nên trong nghi lễ được đặt và sử dụng theo quy cách trang nghiêm.