Bách Trượng

Bách Trượng (720–814) là một Thiền sư Trung Hoa đời Đường, pháp danh Hoài Hải, đệ tử nối pháp của Thiền sư Mã Tổ Đạo Nhất. Vì trụ trì trên ngọn núi Bách Trượng nên người đời lấy tên núi gọi ngài. Ông được tôn xưng là người định hình nếp sống tập thể cho thiền môn Trung Hoa.

Gốc từ: “Bách Trượng” (百丈) nghĩa đen là “trăm trượng”, chỉ độ cao của ngọn núi nơi ngài hoằng pháp; đây là một địa danh được dùng làm đạo hiệu, không phải tên thật.

Đóng góp lịch sử lớn nhất của Bách Trượng là việc soạn định Thanh quy (清規) — bộ quy tắc tổ chức và sinh hoạt cho tùng lâm thiền viện, đời sau gọi là Bách Trượng thanh quy. Trước đó tăng chúng Thiền tông thường sống nương theo luật viện của các tông khác; Bách Trượng đã thiết lập một mô hình thiền viện độc lập, tự cấp tự túc, kết hợp lao tác và tu hành.

Ví dụ: Châm ngôn nổi tiếng gắn với ngài là “nhất nhật bất tác, nhất nhật bất thực” (một ngày không làm, một ngày không ăn). Tương truyền khi tuổi đã cao, đồ chúng thương ngài nên giấu nông cụ không cho ra đồng; ngài liền nhịn ăn cho đến khi được trả lại dụng cụ lao tác.

Trong thực hành: Tinh thần ấy đề cao lao động chân tay như một phần của đời sống tu tập, gắn thiền với công việc thường nhật.

Dễ nhầm: “Bách Trượng” là đạo hiệu theo tên núi, không phải mô tả vóc dáng hay tuổi thọ; cũng cần phân biệt với những nhân vật khác từng trụ ở các ngọn núi cùng tên.